In een studie op muizen die onlangs verscheen in Cell Reports ontdekten onderzoekers dat lichttherapie de klachten van de ziekte van Parkinson duidelijk vermindert. Niet alleen slapen, stemming en geheugen verbeterden, maar ook motorische klachten!
Waarom is dit onderzoek belangrijk?
Hoewel dit onderzoek bij muizen is gedaan, sluit het aan bij wat we al weten over lichttherapie bij mensen met Parkinson: dat licht ook bij Parkinson de biologische klok, stemming en alertheid positief kan beïnvloeden. Deze nieuwe studie breidt dat beeld uit naar motoriek, iets wat nog nauwelijks eerder is onderzocht en bijzonder hoopgevend is voor mensen met Parkinson.
De ziekte van Parkinson is een aandoening waarbij langzaam delen van de hersenen aangetast worden die lopen, bewegen en balans houden aansturen. Daardoor krijgen mensen motorische klachten als trager bewegen, stijfheid en beven. Maar veel mensen ervaren ook somberheid, slaapproblemen, verminderde concentratie, geheugenklachten en verlies van energie. Deze niet-motorische symptomen kunnen minstens zo belastend zijn. Omdat de hersencellen, die de belangrijke neurotransmitter dopamine produceren, afsterven bij Parkinson, richt de behandeling zich vaak op het aanvullen van dopamine.
Wat onderzochten de wetenschappers?
De onderzoekers werkten met twee verschillende muismodellen van Parkinson. De dieren kregen dagelijks twee uur volspectrum wit licht (ongeveer 3.000 lux). Daarna werd zowel hun gedrag als hun hersenactiviteit uitgebreid onderzocht.
De effecten waren helder en consistent:
Belangrijkste bevindingen
- Betere motoriek: muizen bewogen soepeler en lieten minder motorische achteruitgang zien.
- Minder sombere gedragingen: depressie-achtige symptomen namen af na de lichtbehandeling.
- Verbeterd geheugen en leervermogen: de muizen presteerden beter op geheugen- en cognitietesten.
Hoe werkt dat dan, in het brein?
Uit het onderzoek bleek dat volspectrum wit licht twee belangrijke hersenroutes activeerde:
- Voor stemming en geheugen: een route via een gebied in de visuele thalamus dat verbonden is met hersengebieden voor emotie en motivatie.
- Voor motoriek: een route die start in een lichtgevoelig deel van het brein en uitkomt bij de dopamine producerende gebieden die bij Parkinson zijn aangedaan.Hierdoor gingen de overgebleven dopamine-zenuwcellen sterker en regelmatiger elektrische impulsen afgeven, wat de bewegingen van het lichaam soepeler maakte. Dat betekent een functionele verbetering van de dopamine producerende hersencellen.
Wat betekent dit voor de praktijk?
Het is nog te vroeg om te zeggen hoe deze bevindingen precies vertaald worden naar mensen met Parkinson.
Toch biedt het onderzoek waardevolle inzichten:
- Wit licht beïnvloedt diep gelegen hersengebieden die belangrijk zijn voor beweging, stemming en cognitie.
- Niet-medicamenteuze ondersteuning kan dus een bredere rol spelen dan gedacht.
De kracht van lichttherapie zit in het verminderen van de Parkinson-klachten en het ondersteunen van het dagelijks functioneren.
Een blik vooruit
We begrijpen nog maar een fractie van wat licht precies doet in het brein. Dat licht in staat is om zowel motorische als niet-motorische Parkinson-klachten te beïnvloeden, opent nieuwe deuren voor onderzoek én voor praktische toepassingen. De komende jaren zal verder worden onderzocht hoe deze effecten eruit zien bij mensen, en hoe lichttherapie optimaal kan worden ingezet.
Wat deze studie in elk geval duidelijk maakt, is dat ons brein gevoeliger is voor licht dan we ooit dachten. En dat een eenvoudige dagelijkse prikkel — volspectrum wit licht — verrassend veel impact kan hebben op hoe we ons voelen, hoe we functioneren en hoe ons brein signalen verwerkt.
Andere onderzoeken over Parkinson en lichttherapie
Rutten, S. ∙ Vriend, C. ∙ van den Heuvel, O.A. ...
Bright light therapy in Parkinson's disease: an overview of the background and evidence
Parkinsons Dis. 2012; 2012, 767105
Paus, S. ∙ Schmitz-Hübsch, T. ∙ Wüllner, U. ...
Bright light therapy in Parkinson's disease: a pilot study
Mov. Disord. 2007; 22:1495-1498
Willis, G.L. ∙ Turner, E.J.D.
Primary and secondary features of Parkinson's disease improve with strategic exposure to bright light: a case series study
Chronobiol. Int. 2007; 24:521-537
.
Videnovic, A. ∙ Klerman, E.B. ∙ Wang, W. ...
Timed light therapy for sleep and daytime sleepiness associated with Parkinson disease: a randomized clinical trial
JAMA Neurol. 2017; 74:411-418
Lin, F. ∙ Su, Y. ∙ Weng, Y. ...
The effects of bright light therapy on depression and sleep disturbances in patients with Parkinson's disease: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials
Sleep Med. 2021; 83:280-289
Willis, G.L. ∙ Boda, J. ∙ Freelance, C.B.
Polychromatic light exposure as a therapeutic in the treatment and management of Parkinson's disease: a controlled exploratory trial
Front. Neurol. 2018; 9:741
I.